Grote tegels leggen: zo doe je het stap voor stap

Grote tegels leggen vraagt om een andere aanpak dan het werken met standaardformaten. De tegels zijn zwaarder, minder vergevensgezind bij een ongelijke ondergrond en vereisen meer zorgvuldigheid bij het inmeten en aanbrengen van de lijm. Doe je het goed, dan geeft het resultaat een ruimtelijk en strak effect dat kleine tegels niet kunnen evenaren.

Wat zijn grote tegels precies?

Tegels gelden als “groot formaat” zodra ze aan één kant groter zijn dan 60 centimeter. Formaten als 60×120 cm, 80×80 cm of 120×120 cm zijn populair. Tegels van 120×260 cm of groter worden ook wel XXL-tegels of grootformaattegels genoemd. Hoe groter de tegel, hoe groter de voordelen qua uitstraling, maar ook hoe hoger de eisen aan de voorbereiding.

Voorbereiding: de basis voor grote tegels leggen

Een vlakke ondergrond is bij grote tegels geen luxe maar een harde vereiste. Een oneffenheid van meer dan 3 millimeter per 2 meter is al te veel. Controleer de vloer of wand met een lange lattenrichel en herstel eventuele dippen of bulten met een egalisatiemassa. Bij grote tegels op een vloer is een zwevende, gestorte dekvloer ideaal.

Zorg ook dat de ondergrond droog, schoon en stofvrij is. Onthecht pleisterwerk, losliggende tegels of een laagje zand onder de vloer geven vroeg of laat problemen. Grond die al een beetje poreus is, behandel je eerst met een hechtprimer. Dat verbetert de aanhechting van de lijm aanzienlijk.

Welke lijm en hoeveel gebruik je?

Gebruik voor grote tegels altijd een flexibele tegellijm, ook wel C2-lijm of S1-lijm genoemd. Normale tegellijm (C1) is onvoldoende sterk en flexibel voor zware, grote formaten. De flexibiliteit is nodig omdat de tegel en de ondergrond bij temperatuurverschillen iets meebewegen. Zonder flex-lijm ontstaan scheuren.

Breng de lijm aan met een tandspaan met grote tanden, minimaal 10 tot 12 millimeter, afhankelijk van het tegelformaat. Werk met de zogenaamde dubbele lijmmethode: lijm zowel op de ondergrond als op de achterkant van de tegel zelf. Zo voorkom je holle plekken (ook wel “holle klank” genoemd), wat bij grote formaten snel kan optreden als je alleen de ondergrond inlijmt. Zorg voor minstens 85 procent contactoppervlak bij woonruimtes en 95 procent bij natte ruimtes.

Inmeten en beginpunt bepalen

Bepaal voordat je begint het exacte beginpunt. Meet de ruimte op en zoek het visuele middelpunt, zodat de tegels aan beide kanten van de ruimte even groot uitvallen. Snij je toch een smalle reep af aan één kant, verschuif dan je beginpunt iets. Gebruik een waterpaslaser of een kruislaser om rechte lijnen te trekken. Bij grote formaten zie je een scheve leg meteen, dus dit stap slaan overgeslagen kan niet.

Leg de tegels eerst droog neer om het patroon te controleren. Zo zie je direct of de voegen kloppen en of de uitsnijdingen logisch vallen rond leidingen of uitstekende muren.

Grote tegels leggen: de uitvoering stap voor stap

• Breng de lijm aan op de ondergrond met een gekerfde tandspaan in één richting.
• Breng ook een dunne laag lijm aan op de achterkant van de tegel (dubbele lijmmethode).
• Leg de tegel op de juiste positie en druk hem stevig aan, eventueel met een rubberen hamer.
• Controleer met een waterpas of de tegel vlak ligt. Grote tegels vereisen minimale hoogteverschillen tussen aangrenzende tegels (ideaal minder dan 1 mm).
• Gebruik kunststof tegelkruisjes of klikvoeghouders om de voegbreedte gelijk te houden. Bij grote tegels kies je meestal voor smallere voegen (1 tot 2 mm), maar dat hangt af van de tegel.
• Verwijder lijmresten op het tegeloppervlak direct, voordat de lijm uithardt.

Hulpmiddelen die het werk makkelijker maken

Een tegelzuiger (ook wel vacuümzuiger of tilhulp) is bij grote en zware tegels geen overbodige luxe. Een tegel van 120×120 cm in keramiek weegt al snel 25 tot 35 kilogram. Met een zuigerpistool til je de tegel gecontroleerd op en leg je hem nauwkeurig neer zonder dat je je rug of vingers bezeerd. Werk je alleen, dan is een tegelzuiger bijna onmisbaar.

Voor het snijden heb je een elektrische tegelzaag met waterkoeling nodig. Een handzame snijplank is niet geschikt voor formaten boven de 60 centimeter. Met een slijpschijf op een haakse slijper maak je nauwkeurige uitsnijdingen voor hoekige of ronde openingen.

Voegen en afwerking

Wacht na het leggen de droogtijd van de lijm af. Dit duurt doorgaans 24 tot 48 uur, maar volg altijd de instructies op de verpakking. Vul daarna de voegen met voegmortel die past bij de breedte van je voegen. Smeer de voegmortel in met een voegspons, werk de voegen glad en verwijder het overtollige mengsel voordat het opdroogt.

Breng bij grote tegels altijd een bewegingsvoeg (dilatatievoeg) aan langs de muren en bij grotere vlakken op elke 6 tot 8 meter. Gebruik hiervoor siliconekit in een passende kleur. Dit vangt de uitzetting van het materiaal op en voorkomt scheurvorming.

Grote tegels leggen is goed te doen als je de voorbereiding serieus neemt. De meest gemaakte fouten, een ongelijke ondergrond, verkeerde lijm en overgeslagen dilatatievoegen, zijn allemaal te vermijden met wat extra aandacht vooraf. Neem de tijd, werk per sectie en controleer voortdurend met je waterpas. Het eindresultaat is een vloer of wand die er strak en ruimtelijk uitziet.